روز ملی خلیج فارس؛ اخراج پرتغالی‌های ستمگر از جزیره‌ی هرمز! + تصاویر

به بهانه‌ی روز ملی خلیج فارس، باید بدانید که پرتغالی‌ها اولین‌بار در سال ۱۵۰۶م به سرپرستیِ ناخدا آلبوكرک، وارد خلیج فارس شدند و پس از مدتی، قشم و جزیره‌ی هرمز و گمبرون را هم کاملاً تصرف کردند. در آن دوره شاه‌اسماعیل صفوی پادشاه ایران بود و قصد و توان مبارزه با آن‌ها را نداشت.
روز ملی خلیج فارس

به بهانه‌ی روز ملی خلیج فارس، باید بدانید که پرتغالی‌ها اولین‌بار در سال ۱۵۰۶م به سرپرستیِ ناخدا «آلفونسو د آلبوکرکی» (یا آلفونسو د آلبوکرک) دریانورد معروف پرتغال وارد خلیج فارس شدند و پس از مدتی، قشم و جزیره‌ی هرمز و گمبرون را نیز کاملاً تصرف کردند. در آن دوره «شاه‌اسماعیل صفوی» پادشاه ایران بود و قصد و توان مبارزه با آن‌ها را نداشت، پس همکاریِ مشترک با این سردار پرتغالی را در دستور کار قرار داد.

این امر سبب شد تا به مرور پرتغالی‌ها در منطقه قدرت بگیرند و با ایجاد پایگاه بزرگ دیگری در مسقط (عمان امروزی) کاملاً بر منطقه مسلط شوند. در نتیجه؛ شاهان دیگر صفوی نیز نتوانستند آن‌ها را از منطقه بیرون کنند. این در حالی بود که پرتغالی‌ها بی‌اندازه ستمگر و ظالم بودند و با حکام ایرانی به‌صورت تحقیرآمیز برخورد می‌کردند. سرانجام در سال ۱۶۲۱م مطابق پیمان منعقده بین ایران و انگلیس، قرار شد تا ایرانی‌ها با کمک نیروی دریاییِ انگلیس، به‌صورت مشترک علیه پرتغال وارد عمل شوند؛ بدین ترتیب که به‌جای این کمک، کالاهای تجاریِ انگلیس از گمرک معاف شوند. این داستان برای انگلیسی‌ها یک منفعت دیگر هم داشت و آن‌هم خلاص‌شدن از رقیب دیرینه‌ی دریاییِ خود در خلیج فارس بود.

نیروهای ایران و انگلیس در فتح هرمز در سال ۱۶۲۲م
نیروهای ایران و انگلیس در فتح هرمز در سال ۱۶۲۲م

هرچه بود، «امامقلی‌خان» (حاکم فارس و فرزند الله‌وردی‌خان اونْدیلادْزِ یا الاوردی‌خان گرجی) از سرداران شجاع «شاه‌عباس صفوی»، ابتدا بندر گمبرون (بندرعباس امروزی) را فتح کرد و سپس یک دسته از کشتی‌های انگلیسی برای انتقال نیرو به قشم، به خدمت او درآمدند. نیروی دریاییِ انگلیس ابتدا در نبردی سخت کشتی‌های پرتغالی را به گلوله بست و با آتش‌گرفتن «سان پدرو» (بزرگ‌ترین کشتیِ آن‌ها)، سایر کشتی‌ها نیز یکی پس از دیگری طعمه‌ی آتش توپ‌های کشتی‌های سلطنتیِ بریتانیا شدند. البته خودتان بهتر می‌دانید که نبرد برای اخراج پرتغالی‌ها به این راحتی نبود و حدود ۷۴ روز طول کشید و سرانجام ایرانیان پس از یک‌قرن پرچم‌شان را بر بالای جزیره برافراشتند. این عملیات از نظر مورخان از جمله مؤثرترین و اولین حملات بزرگ آبی/خاکی در جنگ‌های قرون جدید می‌باشد.

نقشه‌ای پرتغالی از فتح هرمز در قرن ۱۷م
نقشه‌ای پرتغالی از فتح هرمز در قرن ۱۷م

درون قلعه‌ی هرمز؛ یعنی مهم‌ترین پایگاه پرتغالی‌ها، مملو از وسایل دفاعی و اقلام با ارزش بود که نصیب ایران شد. ۷۰ توپ پرتغالی را می‌توان بزرگ‌ترین غنیمت ایران دانست که بخشی از آن در جنگ‌های بعدیِ ایران (حتی تا جنگ‌های ایران و روس در زمان قاجار!) به کار گرفته‌شد و بخش دیگر نیز در میدان‌های اصفهان به نمایش گذاشته‌شدند. این پیروزی به ۱۱۸ سال حاکمیت پرتغالی‌ها خاتمه داد؛ اگرچه به گفته‌ی «سِر پِرسی مولس‌وُرث سایکس»، آن‌ها به مسقط رفته و پایگاه خود را دوباره ساختند، اما به قدرت و نفوذی که پیش از این داشتند، نرسیدند!

خلیج فارس

روز ملی خلیج فارس گرامی باد.

نگارش و گردآوری؛ قجرتایم

در ادامه نیز تصاویر مرتبط با همین مطلب را مشاهده می‌کنید.

آلفونسو د آلبوکرک
آلفونسو د آلبوکرک
مجسمه‌ی آلفونسو د آلبوکرک در شهر لیسبون، پایتخت پرتغال
مجسمه‌ی آلفونسو د آلبوکرک در شهر لیسبون، پایتخت پرتغال
شاه‌اسماعیل صفوی
تصویر شاه‌اسماعیل اول از هنرمند ونیزی، کریستوفانو دل آلتیسیمو در قرون وسطی که نسخه‌ی اصلی در موزه‌ی فلورانس نگهداری می‌شود.
شاه‌عباس صفوی
نگاره‌ی شاه‌عباس بزرگ، اثر نقاش نامعلوم ایتالیایی
مجسمه‌ی امام‌قلی‌خان در قشم
مجسمه‌ی امام‌قلی‌خان در قشم
کشتیِ به‌گِل‌نشسته‌ی پرتغالی و تأسیسات انگلیسی‌ها از بقایای استعمار در جزیره‌ی هنگام
کشتیِ به‌گِل‌نشسته‌ی پرتغالی و تأسیسات انگلیسی‌ها از بقایای استعمار در جزیره‌ی هنگام
سِر پِرسی مولس‌وُرث سایکس
سِر پِرسی مولس‌وُرث سایکس
قلعه‌ی هرمز
نمای قلعه‌ی هرمز
توپ‌های قلعه‌ی هرمز
توپ‌های قلعه‌ی هرمز
توپ‌های قلعه‌ی هرمز
توپ‌های قلعه‌ی هرمز
بقایای قلعه‌ی هرمز
بقایای قلعه‌ی هرمز
کلیسای قلعه‌ی هرمز
کلیسای قلعه‌ی هرمز
کلیسای قلعه‌ی هرمز
کلیسای قلعه‌ی هرمز
5/5 - (4 امتیاز)
Share on telegram
Share on email
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on google

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.